Molaotheo oa Afrika Boroa o fana ka tokiso bakeng sa ho kenya letsoho ha sechaba mabapi le ho theha molao, bolisa le lits'ebetso tse ling tsa Palamente. Tsamaiso ya demokrasi ya Aforika Borwa ha e fane feela ka hore baahi ba ikgethele baemedi ba bona, empa hape e dumella baahi ho ba le maikutlo ditabeng tse ba amang.
Tlhahisoleseding e fanoeng ke Ofisi ea Palamente ea Thuto ea Sechaba
E 'ngoe ea litsela tseo sechaba se ka utloang maikutlo a sona ke ka ho fana ka maikutlo ho Likomiti tsa National Assembly, National Council of Provinces Committees kapa Joint Committees.
Hore litlhahiso tse tsoang sechabeng li atlehe, litaba le sebopeho li hloka ho nahanoa ka hloko.
Ho bohlokoa hore tlhahiso e baloe habonolo le ho utloisisoa ke Litho tsa likomiti.
HO NEHELO KE ENG?
Tlhahiso ke tlhahiso ea maikutlo kapa maikutlo mabapi le taba kapa karolo ea molao e shejoang ke komiti ea Palamente.
Litlhahiso li ka hlahisoa ka puo eo u e ratang.
Litlhahiso hangata li ngoloa. Li ka matlafatsoa ka boemeli ba molomo ho komiti, haeba motho kapa sehlopha se entseng tlhahiso se memeloa ho etsa nehelano ea molomo.
Ho fana ka ditlhahiso ho hlahisa monyetla bakeng sa setho sefe kapa sefe sa setjhaba ho sisinya diphetoho kapa ho fana ka maikutlo a diketso tse ka etsahalang ho netefatsa hore melao e fetisitsweng ke Palamente kapa taba efe kapa efe e shebilweng ke Palamente, e phethahatsa morero wa yona.
MOKHOA OA HO NGOLA KAMOO?
Le hoja ho se na mokhoa o behiloeng bakeng sa tlhahiso ho komiti, e lokela ho nahanisisoa hantle le ho bala habonolo.
Litlhahiso tse latelang li ka thusa ho finyella sena:
Sehlooho – Hlooho ya tlhahiso ya hao e ngotswe lebitso la komiti eo e ngotsweng ho yona le sehlooho se felletseng sa Bili kapa sehlooho.
E tsoa ho mang? – Bolela ka ho hlaka hore na tlhahiso e tsoa ho mang. Bolela lebitso la hao kapa u fane ka lebitso la mokhatlo oo u o emelang.
Lintlha tsa ho ikopanya – Kenya aterese ea ho ikopanya le nomoro ea mohala ea motšehare. Haeba ka mabaka a lekunutu u sa batle hore lintlha tseo li phatlalatsoe phatlalatsa hammoho le tlhahiso ea hau, bolela sena lengolong le akaretsang 'me u se ke ua se kenyelletsa tlhahiso ka boeona.
Na o lakatsa ho hlaha ka pela Komiti? – Bolela ka ho hlaka hore na o ka rata monyetla wa ho bua le komiti ka seqo. Haeba o emela mokgatlo mme o lakatsa hore ba bang ba hlahe le wena ka pela komiti, ebang ke bakeng sa tshehetso kapa ho bua, kenyelletsa mabitso le mesebetsi ya bona.
Mokhatlo oa hau – Haeba u ngola molemong oa mokhatlo, fana ka lintlha tse khutšoanyane tsa sepheo sa mokhatlo, botho le sebopeho sa oona. Etsa bonnete ba hore u na le matla a ho etsa joalo 'me u ngole boemo ba hau ka har'a mokhatlo.
Ke mang hape ea u tšehetsang? – U ka ’na ua hlokomela hore na u buisane hakae nakong ea ho ngola tlhahiso. Tlhahiso ea hao e ka ’na ea e-ba le botumo bo boholo haeba e na le tšehetso e pharaletseng.
TATAISO EA LITLHAHISO TSE NGOTSOANG
Ha u ngola tlhahiso ho komiti, hangata u tla be u fana ka maikutlo mabapi le Bili kapa taba ea sehlooho. Le hoja ho na le liphapang ka tsela eo tlhahiso e ngotsoeng bakeng sa Bili, ho na le melao-motheo e sebetsang.
Tšebeliso ea puo - Sebelisa puo e nang le tlhompho. Tlhahiso e sebelisang puo e senyang le e sa hlompheheng e ke ke ea nahanoa.
E amehang – Khomarela ntlha. Tlhahiso ea hau e tlameha ho ba e amanang le taba e ntseng e tšohloa. Komiti e ka 'na ea etsa qeto ea ho se amohele tlhahiso e sa amaneng le eona.
Hlakisa – Hlophisa dipolelo le dirapa tsa hao ka tatellano e utlwahalang. Leka ho hlahisa ngangisano e hlakileng le e ntshetswang pele ka tsela e utlwahalang. Tlhahiso e tlolang ho tloha tabeng e nngwe ho ya ho e nngwe ebe e kgutlela hape kapa e kopanyang ditaba tse sa amaneng mmoho e ka ferekanya mme ya fokotsa tshusumetso ya yona.
Ka bokhutšoanyane – Eba bonolo le o tobileng. U se ke ua ngola ho feta kamoo ho hlokahalang. Tlhahiso e telele haholo e ka fokolisa lintlha tsa bohlokoa tseo u batlang ho li bua. Komiti e batla ho tseba seo u se nahanang le bopaki kapa mabaka ao u nang le 'ona a tšehetsang maikutlo a hau.
Nepahetseng – Eba le nnete le botlalo. Bokella le ho batlisisa tlhahisoleseding yohle e amehang ka botlalo. Etsa bonnete ba hore dintlha tsa hao di nepahetse. Tlhahiso e nang le diphoso tse ngata e tla fokotsa tshusumetso ya yona haholo.
Qetello – Akaretsa kapa thathamisa lintlha tsa bohlokoa tsa likhothaletso tsa hau qetellong ea tlhahiso kapa kakaretsong ea phethahatso qalong.
Ho romela tlhahiso ea hau – Tlhahiso ea hau e lokela ho fihla komiting pele kapa ka letsatsi la ho koala la tlhahiso, 'me e lokela ho romelloa ho Mongoli oa Komiti ea amehang.
HO HLAHALA KA MOLOMO
Litlhahiso tsa molomo li u fa monyetla oa ho tiisa seo u se buileng tlhahisong ea hau e ngotsoeng le ho lumella komiti ho hlakisa lintlha tse hlahisitsoeng tlhahisong. Haeba komiti e entse qeto ea ho mamela tlhahiso ea hao, Mongoli oa Komiti o tla ikopanya le uena ho etsa litokisetso tsa ho utloa tlhahiso ea hao ea molomo.
Litlhahiso tsa molomo li ka boela tsa etsoa Lipitsong tsa Sechaba tse tšoaroang ke Likomiti.
-
- Litlhahiso tsena li ngoloa Puong ea Phatlalatso ebe lia ngoloa.
- Komiti/likomiti tse amehang li shebana le bopaki kapa maikutlo a arolelanoang Puisanong le ho buisana ka litaba tsa eona.
- Haeba maikutlo a tšehetsoa ke batho ba bangata 'me haeba a e-na le mahlahahlaha, khopolo kapa ngongoreho e na le monyetla o motle oa ho kenyelletsoa mosebetsing oa Komiti/likomiti tse amehang.
- Komiti e tla etsa qeto ea ho qetela mabapi le boleng ba taba.
TATAISO EA HO ETSA LITLHAHISO KA MOLOMO
Sebopeho sa tlhahiso ea litlhahiso tsa molomo se fapana lipakeng tsa likomiti hape se ipapisitse le mofuta oa khoebo.
Latela litataiso tse tšoanang le tsa tlhahiso e ngotsoeng.
Ho itokisetsa tlhahiso ea hau ea molomo - Kaha liboka tsa komiti hangata li bulehetse sechaba le mecha ea litaba, u ka 'na ua lakatsa ho ba teng ho e 'ngoe ea liboka tsena pele u hlahisa tlhahiso ea hau ea molomo. Letsatsing la tlhahiso ea hau ea molomo, fihla esale pele. Ke mohopolo o motle ho rera tlhahiso ea hau e le hore u tle u khone ho hlahisa lintlha tsohle tse amehang le ho siea nako e lekaneng bakeng sa lipotso.
Lithuso tse Bonahalang – Likamore tsa komiti tsa Palamente li na le lisebelisoa tsa molumo le pono 'me tlhahiso ea hau ea molomo e ka ba le tšusumetso e kholo haeba e matlafatsoa ka lithuso tsa molumo le pono.
Puo – O ka hlahisa tlhahiso ea hau ea molomo ka puo efe kapa efe ea semmuso ea Afrika Boroa. Tsebisa Komiti ka khetho ea hau ea puo pele ho nako e le hore Palamente e ka etsa litokisetso tse hlokahalang tsa ho toloka.
Lipotso – Itokisetse lipotso tse tsoang ho Litho tsa Komiti. Ke mohopolo o motle ho nahana ka lipotso tse ka 'nang tsa botsoa le ho itokisetsa ho li araba.
Kabo ea nako – U ka buisana le Mongoli oa Komiti ka nako eo u e abetsoeng esale pele. Komiti e etsa qeto ea ho qetela ka nako e abetsoeng linehelano tsa molomo.
Nka karolo ka Paramenteng. Etsa hore lentsoe la hau le utluoe.