Papatso
Papatso – tsamaisetsa tlase


-
-
- Tjhe, ha ke tshehetse dikotara 3298
- e ke a etsa 653
- Eseng ka botlalo 293
-
Lefapha la Meru, Litlhapi le Tikoloho (DFFE), tlas'a Letona Aucamp, le phatlalalitse tsebiso ea boikemisetso ba ho beha le ho aba likarolo tsa CITES tsa 2026 le 2027 tsa ho romela kantle ho naha bakeng sa litlou, litšukulu tse ntšo le likhau tsa ho tsoma linkwe.
Li-quota tse reriloeng tsa selemo le selemo bakeng sa 2026 le 2027 ke tse latelang:
-
- Tlou: Palo ea manaka a 300, a nkiloeng litloung tse sa feteng 150 ka bomong. DFFE e re palo ea baahi ba naha ba hlaha e ka ba 43,681 'me e hola ka 5.5% selemo le selemo, e leng se etsang hore ho be le keketseho ea 0.35% ho isa ho 0.7% e tšoarellang.
- Tshukudu e Ntsho: Palo ea li-trope tse 12 tsa ho tsoma (tse abetsoeng e le 3 Db bicornis, 8 Db minor, le 1 Db michaeli). DFFE e hlokomela hore sena se lumellana le liqeto tsa CITES tse lumellang ho romelloa kantle ho naha ho fihla ho 0.5% ea baahi ba mofuta o mong le o mong oa subspecies ho khothaletsa tšireletso ea libaka tsa bolulo le ho tlosa tse tona tse setseng.
- Lengau: Palo ea likhau tse 11 tsa ho tsoma linkwe. Tsena li lekanyelitsoe libakeng tse 11 tse khethiloeng ho pholletsa le KwaZulu-Natal, Limpopo, Mpumalanga le Leboea-Bophirima. Ho tsoma ho lekanyelitsoe ho linkwe tse tona tse lilemo li 7 kapa ho feta libakeng tse nang le baahi ba tsitsitseng kapa ba ntseng ba eketseha.
tobetsa sehokelo bakeng sa tlhaiso-leseling e batsi, kapa theolela tlase ho fana ka maikutlo a hau
Maikutlo: Phehisano ke efe?
Phehisano ea Bohlokoa: Paballo khahlanong le Boitšoaro
Lipalo tse sisintsweng li totobatsa qabang e tebileng le e tsoelang pele ea naha mabapi le kamoo Afrika Boroa e laolang, e ananelang le ho sireletsa liphoofolo tsa eona tse hlaha kateng.
Batšehetsi ba dikotara ba pheha khang ya hore katleho ya paballo ya Afrika Borwa e itshetlehile haholo mohlaleng wa diphoofolo tse hlaha tsa poraefete. Ka ho fa mefuta ya boleng bo hodimo jwalo ka ditlou, ditshukudu le mangau boleng ba moruo ka ho tsoma di-trophy tse laolwang ka thata, beng ba masimo a poraefete le dipolokelo ba kgothalletswa ka ditjhelete ho boloka dibaka tse kgolo tsa tlhaho le ho mamella diphoofolo tse kotsi. Lekeno le leholo le hlahiswang ke ditsomi tsena le qotswa e le mohlodi wa bohlokwa wa tjhelete bakeng sa diyuniti tse lwantshang ho tsoma diphoofolo tse ding, taolo ya dibaka tsa tlhaho le ntshetsopele ya setjhaba sa mahaeng. Ntle le khothatso ena ya ditjhelete, batshehetsi ba lemosa hore diphoofolo tsena di fetoha melato e turang, di beha kotsing ya tahlehelo ya dibaka tsa tlhaho ha naha e fetolelwa temong kapa temong ya diphoofolo.
Bahanyetsi ba pheha khang ea hore ho bolaea liphoofolo tse nang le kutlo, tse kotsing, kapa tse kotsing ea ho timela bakeng sa lipapali ha ho na toka 'me ho hanyetsana le setšoantšo sa Afrika Boroa lefatšeng ka bophara e le sebaka se ka sehloohong sa bohahlauli ba tikoloho. Bahlahlobisisi ba atisa ho phephetsa lipolelo tsa moruo tsa indasteri ea ho tsoma, ba supa lithuto tse bontšang hore ke karoloana feela ea chelete ea ho tsoma e fihlang metseng ea lehae kapa boitekong ba paballo ea baahi. Ho feta moo, mekhatlo e ikemetseng ea boiketlo ba liphoofolo le paballo ea liphoofolo e pheha khang ea hore ho shebana le liphoofolo tse tona tse kholo ho sitisa mefuta-futa ea liphatsa tsa lefutso le meaho e rarahaneng ea sechaba. Ba buella mekhoa e meng e sa jeng, joalo ka li-safari tsa lifoto, tseo ba phehang khang ea hore li hlahisa melemo ea moruo e tsitsitseng haholoanyane, ea nako e telele ntle le litšenyehelo tsa tikoloho le tsa boitšoaro tsa ho tsoma likhau.
Ho eketsang bothata bona ke nalane ea morao tjena ea lintoa tse matla tsa molao. Likhetho tsa mefuta ena e itseng li ile tsa emisoa haholo pakeng tsa 2022 le 2025 ka lebaka la liphephetso tsa lekhotla tse tsoang lihlopheng tsa boiketlo ba liphoofolo, tse ileng tsa pheha khang ea hore Lefapha le haelloa ke lintlha tsa saense tsa morao-rao (Liphuputso tse sa Senyeheng) le puisano e nepahetseng ea sechaba ho lokafatsa lipalo. Ka lehlakoreng le leng, indasteri ea ho tsoma le ea ho rua liphoofolo tse hlaha e qositse 'muso ka mafolofolo ka lebaka la tieho ena e tšoanang, e pheha khang ea hore ho ba sieo ha likhetho nako e telele ho sitisitse lichelete tsa bohlokoa tsa paballo le mekhoa ea boipheliso ea mahaeng.
-
- Tšehetso ea Chelete ea Paballo: Ho tsoma diphoofolo tse nyane ho hlahisa lekeno le leholo, la bohlokwa le kenngwang hape ka kotloloho mesebetsing ya ho lwantsha ho tsoma diphoofolo tse ding, tlhokomelong ya dibaka tsa bodulo le mananeong a ho rua diphoofolo tse hlaha.
- Tšireletso ea Bolulo: Ho dumella phaello ya ditjhelete diphoofolong tse kotsi ho kgothalletsa beng ba masimo a ikemetseng ho boloka naha ya bona e le hlaha mme e tletse mefuta ena, ho ena le ho e fetola temo kapa ntshetsopele ya kgwebo.
- Tsamaiso ea Baahi: Ho tsoma ka sepheo se itseng ho sebetsa e le sesebelisoa sa taolo ea baahi, haholo-holo bakeng sa litlou tseo palo ea tsona e ntseng e eketseha e ka senyang tikoloho ea lehae le mefuta-futa ea lintho tse phelang haeba li sa laoloe.
- Ho Tlosa Banna ba Bangata: Ho kotula litšukulu tse tona tse tsofetseng, tse setseng kapa mangau ho ka eketsa sekhahla sa kholo ea baahi ka ho fokotsa tlholisano le polao ea libaka tsa tse tona tse nyane, tse ikatisang.
- Taolo e Tiileng: Li-quota li laoloa haholo, li thehiloe saenseng, 'me li latela meralo e thata ea machaba ea CITES.
-
- Boemo ba Paballo: Mangau a thathamisitsoe e le a "kotsing" ho Lethathamo le Lefubelu la IUCN, 'me litšukulu tse ntšo li ntse li le kotsing e kholo lefatšeng ka bophara; ho lumella ho tsoma mefuta ena ho romella molaetsa o hanyetsanang mabapi le paballo ea tsona.
- Mekhoa e meng ea ho Eco-Tourism: Liphoofolo tse hlaha tsa Afrika Boroa li bohlokoa ho feta tse shoeleng. Li-safari tsa lifoto le bohahlauli ba tikoloho li hlahisa mesebetsi e tsitsitseng le ea nako e telele le chelete e kenang ho feta indasteri ea ho tsoma li-trophy tsa ho ntša lintho tse ling.
- Sehlōhō le Boitšoaro: Ho tsoma di-trophy ke mokhoa o siilweng ke nako, o sehloho o susumetswang ke boikgohomoso ho ena le ditlhoko tsa nnete tsa paballo ya mehleng ena.
- Liphoso tsa ho Phethahatsa Molao: Mekhoa ea ho beha leihlo litsomi tšimong (joalo ka ho netefatsa hore lengau ke le tona feela le lilemo li fetang 7) e thata haholo ho e sebelisa, e leng se lebisang tšebelisong e mpe ea tsamaiso ea palo.
- Tšitiso ea Ecosystem: Ho tlosa tse tona tse laolang ho ka baka pherekano ka hara meaho ya kahisano, e leng se lebisang polaong ya masea (haholoholo ho mangau) le keketseho ya dikgohlano pakeng tsa batho le diphoofolo tse hlaha.

