The mobile airtime heist ke 'nete - re thuse ho e felisa
11541 baahi ba mafolofolo ba ne ba e-na le lentsoe
Bafani ba marang-rang a mehala ea mehala ba re utsoetsa lifofu 'me ha ho motho ea bonahalang a tsotella - ntle le Noseweek. Bafani ba thepa ba lefisa bareki ka tsela e seng molaong bakeng sa lits'ebeletso tseo ho seng mohla ba kileng ba li ingolisa ka li-WASPs, tseo e ka bang libilione tsa Liranta.
Hore na o phofu kapa che, thusa Noseweek ho felisa liqoso tsena ka ho kenela lets'olo la ts'ebetso ea sechaba la ho etsa hore basebelisi ba mehala ba ikarabelle. E tla u nka metsotso e seng mekae feela 'me e ke ke ea u bitsa sente. Lintlha tsohle tse fanoeng li tla nkoa e le lekunutu.
Haeba u sa kholisehe, ka kopo bala lintlha, kakaretso, media kapa lisebelisoa litokomane tse ka tlaase mona.
Letsatsi la ho qetela ke la 30 Pulungoana 2018 har'a mp'a bosiu.
Ke nako ea ho tšoara marang-rang a mehala ea mehala ea Afrika Boroa ho ikarabella.
Bafani ba marangrang a mehala ea mehala ea mehala, ka lihlopha tse nang le phallo e tsitsitseng ea "bafani ba litaba tsa mekha ea boraro", bongata ba bona ba kantle ho naha, ba lefisa bareki ntle le molao bakeng sa lits'ebeletso tseo ba e-so ka ba ingolisa ho tsona, 'me ba bokella chelete e ka bang limilione tse likete tsa Liranta, ka karolo ea tau e eang ho bafani ba marang-rang.
Mohlomong ke bosholu bo boholo ka ho fetisisa bo etsoang ho baahi ba Afrika Boroa - 'me Noseweek e lebisa ntoa ho bona.
Ha ho na konteraka e ngotsoeng. Ha ho letho le romelloang ho lengolo-tsoibila la hau kapa ho romelloa posong ea hau. Ha u fumane le nomoro ea litšupiso. Sohle seo ho bonahalang eka u se fumana ke SMS - haeba u le lehlohonolo.
Mme maAforika Borwa a mangata ha a tsebe hore ba imetswe ke ditshenyehelo tsena, ka dinako tse ding letsatsi le letsatsi - ba ja airtime ya bona kapa ba patwa ka hara diakhaonto tsa bona tsa ditefiso.
Re kopa hore o re thuse ho theha polokelongtshedimosetso e phelang ho thusa maAforika Borwa ho tshwara Vodacom, MTN, CellC le Telkom ho ikarabella bakeng sa ho dumella bomenemene bona ho etsetswa bareki ba yona. Re bolelle pale ea hau ka ho tlatsa foromo.
Lintlha tsohle tsa hau tsa lekunutu li tla bolokoa e le lekunutu. Re batla ho aha polokelongtshedimosetso e kgolo ka ho fetisisa, e ikemetseng mabapi le bomenemene bona bo etsetswang moreki wa Aforika Borwa mme re bo sebedise ho:
- Ho etsa boipiletso ba SAPS le Bolaodi ba Botjhotjhisi ba Naha ho nka mehato ya botlokotsebe kgahlanong le Bahlanka ba Phethahatso, diboto le balaodi ba phahameng ba bafani ba marangrang ba Aforika Borwa bakeng sa ho dumella bomenemene bona ho tswelapele;
- Ho kopa Palamente hore e hlahlobe molao o laolang baabi ba mekga ya boraro e mebe;
- Ho ka etsahala ho qala Class Action Law Suit khahlano le mofani a le mong kapa bohle ba marang-rang ho thusa bareki ho khutlisa chelete ea bona e utsoitsoeng.
Bothata bo bonolo – “bafani ba dikahare tsa motho wa boraro”, ba tsejwang e le Bafani ba Ditshebeletso tsa Dikopo tsa Wireless – kapa WASP ka bokgutshwanyane – ba lefisa bareki ba netweke ya mehala ya thekeng ka tsela e seng molaong bakeng sa ditshebeletso tseo ba sa ingodisang ho tsona. E ka ba dihoroscope, ditshwantsho tse manyala, papali ya chelete, diphetho tsa dipapadi kapa dintlafatso tsa boemo ba lehodimo. Ka nako e nngwe moreki o fumana SMS e sa bonahaleng, hangata e reng “SMS Ema jwale ho kgetha ho se kene” kapa ntho e tshwanang. Ba bangata ba rona re hlokomoloha melaetsa ena e le spam. Ka dinako tse ding ha ba o bolelle hore o lefella tshebeletso eo o eso kang o e fumana kapa o utlwa ka yona.
Matšoenyeho a rona ke hore tse ratoang ke Vodacom li lumella bafani ba batho ba bang pepeneneng ho eketsa litefiso lits'ebetsong tsa bona tsa litefiso ntle le tumello e hlakileng ea bareki. Re lumela hore sena ke tlolo ea molao e kholo ea boinotšing le bomenemene khahlanong le bareki ba bona bo ka etsahalang feela ha marang-rang a lumella hore sena se etsahale. Ho tšoenyang hore litšebeletso tsena tsa WASP li bonahala li na le phihlello e sa lekanyetsoang ho li-database tsa li-account tsa bafani ba marang-rang ba Afrika Boroa, ba khona ho eketsa litefiso habonolo ntle le mofuta ofe kapa ofe oa konteraka lipakeng tsa morekisi le mofani oa litaba.
Lilemong tsa morao tjena Noseweek e amohetse litletlebo tse ngata mabapi le tloaelo ena ea bomenemene e entsoeng ke bafani bohle ba litšebeletso tsa mehala ea mehala ea Afrika Boroa. Tse ngata li hlahile likholomong tsa mangolo a rona. Bopaki bo teng bo fana ka maikutlo a hore lik'hamphani ka botsona li fumana litletlebo tse makholo letsatsi ka leng. Hangata li arajoa ka lengolo le hlahisoang ke k'homphieutha, "ha se bothata ba rona".
Bangongorehi ba phehellang ba fumana molaetsa o latelang oa "u sa ngolisoa" kapa lengolo-tsoibila - ho sa buuoe ka pusetso. Ba bang ba bolelloa, joalo ka ba penshene ba basali, hore ba ngolisitse setšeng sa bootsoa mme ba lokela ho ikarabella bakeng sa ho lefella tšebeletso.
Lebaka le hlakile: lik'hamphani li kopanela licheleteng tse ngata tse kenngoa ka pokothong ke baetsi ba bolotsana.
Noseweek e ngotse haholo ka taba ena. Ka tloaelo lingoloa tsa rona li ka morao ho paywall empa re ikutloa re chesehela taba ena re li buletse sechaba. U ka fumana lingoliloeng tsa rona ka tlase. Re u khothalletsa hore u li bale.
Hape o ka mamela mohlophisi oa Noseweek Martin Welz a bua le seea-le-moea sa CapeTalk ka taba ena mona.
TEMOSO! Selefounu ea hau ke moqosi #Nose118 Phato 2009
E hlabiloe ke WASP #Nose216 Mphalane 2017
Mookameli oa Bidvest o tla qosa Vodacom ka bosholu ba litefiso #Nose217 Pulungoana 2017
Liqoso tsa bosholu tsa Vodacom – taba ena e ntse e tsoela pele #Nose222 Mmesa 2018
MyBroadband – Leano le litšila la ho etsa chelete la Vodacom le MTN
MyBroadband – Lipeeletso tsa WASP tse bolotsana ke bothata bo boholo – MTN
BUANG HONA JWALE
Phoso: Foromo ea ho ikopanya ha ea fumanoa.
Kopi ea molaetsa oa hau e tla romelloa ho uena hammoho le bopaki bo ikemetseng ba ho fumana. Sheba sephutheli sa hau sa mangolo-tsoibila haeba u sa se fumane.
PHELA MAIKUTLO FEPO
E hlahisa maikutlo a 5 a macha.
Ho bohlokoa ho hlokomela; ena ha se kopo empa ke mohato oa pele ts'ebetsong ea bohlokoa ea Demokrasi e Kopanetsoeng e sirelelitsoeng tlas'a Molao oa Motheo oa SA. Maikutlo a hau a ngolisoa hang-hang e le lengolo le ikhethang 'me a tlameha, ka molao, ho amoheloa le ho nahanoa ka bonngoe. Hoja ena e ne e le kopo, maikutlo ohle a ne a tla nkoa e le tlhahiso e le 'ngoe. Ts'ebetso ena e theha motheo o tiileng oa nyeoe ea molao haeba ho hlokahala.
Ka ho sebelisa ts'ebeletso ena u netefatsa hore rekoto e nepahetseng e ts'oaroa ke sechaba (ho database ea rona e patiloeng).
LENTSOE LE TS'EANG MOTSEKI
