The mobile airtime heist ke 'nete - re thuse ho e felisa
11541 baahi ba mafolofolo ba ne ba e-na le lentsoe
Bafani ba marang-rang a mehala ea mehala ba re utsoetsa lifofu 'me ha ho motho ea bonahalang a tsotella - ntle le Noseweek. Bafani ba thepa ba lefisa bareki ka tsela e seng molaong bakeng sa lits'ebeletso tseo ho seng mohla ba kileng ba li ingolisa ka li-WASPs, tseo e ka bang libilione tsa Liranta.
Hore na o phofu kapa che, thusa Noseweek ho felisa liqoso tsena ka ho kenela lets'olo la ts'ebetso ea sechaba la ho etsa hore basebelisi ba mehala ba ikarabelle. E tla u nka metsotso e seng mekae feela 'me e ke ke ea u bitsa sente. Lintlha tsohle tse fanoeng li tla nkoa e le lekunutu.
Haeba u sa kholisehe, ka kopo bala lintlha, kakaretso, media kapa lisebelisoa litokomane tse ka tlaase mona.
Letsatsi la ho qetela ke la 30 Pulungoana 2018 har'a mp'a bosiu.
Ke nako ea ho tšoara marang-rang a mehala ea mehala ea Afrika Boroa ho ikarabella.
Bafani ba marangrang a mehala ea mehala ea mehala, ka lihlopha tse nang le phallo e tsitsitseng ea "bafani ba litaba tsa mekha ea boraro", bongata ba bona ba kantle ho naha, ba lefisa bareki ntle le molao bakeng sa lits'ebeletso tseo ba e-so ka ba ingolisa ho tsona, 'me ba bokella chelete e ka bang limilione tse likete tsa Liranta, ka karolo ea tau e eang ho bafani ba marang-rang.
Mohlomong ke bosholu bo boholo ka ho fetisisa bo etsoang ho baahi ba Afrika Boroa - 'me Noseweek e lebisa ntoa ho bona.
Ha ho na konteraka e ngotsoeng. Ha ho letho le romelloang ho lengolo-tsoibila la hau kapa ho romelloa posong ea hau. Ha u fumane le nomoro ea litšupiso. Sohle seo ho bonahalang eka u se fumana ke SMS - haeba u le lehlohonolo.
Mme maAforika Borwa a mangata ha a tsebe hore ba imetswe ke ditshenyehelo tsena, ka dinako tse ding letsatsi le letsatsi - ba ja airtime ya bona kapa ba patwa ka hara diakhaonto tsa bona tsa ditefiso.
Re kopa hore o re thuse ho theha polokelongtshedimosetso e phelang ho thusa maAforika Borwa ho tshwara Vodacom, MTN, CellC le Telkom ho ikarabella bakeng sa ho dumella bomenemene bona ho etsetswa bareki ba yona. Re bolelle pale ea hau ka ho tlatsa foromo.
Lintlha tsohle tsa hau tsa lekunutu li tla bolokoa e le lekunutu. Re batla ho aha polokelongtshedimosetso e kgolo ka ho fetisisa, e ikemetseng mabapi le bomenemene bona bo etsetswang moreki wa Aforika Borwa mme re bo sebedise ho:
- Ho etsa boipiletso ba SAPS le Bolaodi ba Botjhotjhisi ba Naha ho nka mehato ya botlokotsebe kgahlanong le Bahlanka ba Phethahatso, diboto le balaodi ba phahameng ba bafani ba marangrang ba Aforika Borwa bakeng sa ho dumella bomenemene bona ho tswelapele;
- Ho kopa Palamente hore e hlahlobe molao o laolang baabi ba mekga ya boraro e mebe;
- Ho ka etsahala ho qala Class Action Law Suit khahlano le mofani a le mong kapa bohle ba marang-rang ho thusa bareki ho khutlisa chelete ea bona e utsoitsoeng.
The con e bonolo - "bafani ba litaba tsa mokha oa boraro", ba tsejoang ka hore ke Wireless Application Providers - kapa WASP ka nako e khuts'oane - ba lefisa bareki ba marang-rang a selefouno ntle le molao bakeng sa lits'ebeletso tseo ba sa li ngollang. E ka ba li-horoscope, litšoantšo tsa bootsoa, papali ea chelete, liphetho tsa lipapali kapa lintlha tsa boemo ba leholimo. Ka linako tse ling moreki o fumana SMS e sa bonahaleng, hangata e re "SMS Emisa hona joale ho tsoa" kapa ntho e tšoanang. Bongata ba rona re iphapanyetsa melaetsa ena e le spam. Ka linako tse ling ha ba u bolelle hore u lefella tšebeletso eo u e-s'o ka u e fumana kapa ho e utloa.
Matšoenyeho a rona ke hore tse ratoang ke Vodacom li lumella bafani ba batho ba bang pepeneneng ho eketsa litefiso lits'ebetsong tsa bona tsa litefiso ntle le tumello e hlakileng ea bareki. Re lumela hore sena ke tlolo ea molao e kholo ea boinotšing le bomenemene khahlanong le bareki ba bona bo ka etsahalang feela ha marang-rang a lumella hore sena se etsahale. Ho tšoenyang hore litšebeletso tsena tsa WASP li bonahala li na le phihlello e sa lekanyetsoang ho li-database tsa li-account tsa bafani ba marang-rang ba Afrika Boroa, ba khona ho eketsa litefiso habonolo ntle le mofuta ofe kapa ofe oa konteraka lipakeng tsa morekisi le mofani oa litaba.
Lilemong tsa morao tjena Noseweek e amohetse litletlebo tse ngata mabapi le tloaelo ena ea bomenemene e entsoeng ke bafani bohle ba litšebeletso tsa mehala ea mehala ea Afrika Boroa. Tse ngata li hlahile likholomong tsa mangolo a rona. Bopaki bo teng bo fana ka maikutlo a hore lik'hamphani ka botsona li fumana litletlebo tse makholo letsatsi ka leng. Hangata li arajoa ka lengolo le hlahisoang ke k'homphieutha, "ha se bothata ba rona".
Bangongorehi ba phehellang ba fumana molaetsa o latelang oa "u sa ngolisoa" kapa lengolo-tsoibila - ho sa buuoe ka pusetso. Ba bang ba bolelloa, joalo ka ba penshene ba basali, hore ba ngolisitse setšeng sa bootsoa mme ba lokela ho ikarabella bakeng sa ho lefella tšebeletso.
Lebaka le hlakile: lik'hamphani li kopanela licheleteng tse ngata tse kenngoa ka pokothong ke baetsi ba bolotsana.
Noseweek e ngotse haholo ka taba ena. Ka tloaelo lingoloa tsa rona li ka morao ho paywall empa re ikutloa re chesehela taba ena re li buletse sechaba. U ka fumana lingoliloeng tsa rona ka tlase. Re u khothalletsa hore u li bale.
U ka boela ua mamela mohlophisi oa Noseweek Martin Welz a bua le seea-le-moea sa CapeTalk ka eona taba ena Mona
TEMOSO! Selefounu ea hau ke mokotlana oa mokotla #Nose118 Phato 2009
E hlabiloe ke WASP #Nose216 Mphalane 2017
Mookameli oa Bidvest o qosa Vodacom ka bomenemene ba litefiso #Nose217 Pulungoana 2017
Liqoso tsa bomenemene tsa Vodacom - saga e ntse e tsoela pele #Nose222 Mmesa 2018
MyBroadband - Morero oa Vodacom le MTN oa ho etsa chelete o litšila
MyBroadband - Lipehelo tsa bomenemene tsa WASP ke bothata bo boholo - MTN
BUANG HONA JWALE
Phoso: Foromo ea ho ikopanya ha e fumanehe.
Kopi ea molaetsa oa hau e tla romelloa ho uena hammoho le bopaki bo ikemetseng ba ho fumana. Sheba sephutheli sa hau sa mangolo-tsoibila haeba u sa se fumane.
PHELA MAIKUTLO FEPO
E hlahisa maikutlo a 5 a macha.
Bohlokoa ho ela hloko; sena ha se kopo empa ke mohato oa pele oa ts'ebetso ea bohlokoa ea Demokerasi e Kopanetsoeng e sirelelitsoeng tlas'a Molaotheo oa SA. Hao maikutlo a ngolisoa hang-hang e le a ho kena ho ikhethang mme e tlameha, ka molao, ho ananelwa le ho shejwa ka bonngwe. Haeba sena e ne e le kopo, litlhaloso tsohle li ne li tla nkoa e le tlhahiso e le 'ngoe. Ts'ebetso ena e theha motheo o tiileng bakeng sa nyeoe ea molao haeba ho hlokahala.
Ka ho sebelisa ts'ebeletso ena u netefatsa hore rekoto e nepahetseng e ts'oaroa ke sechaba (ho database ea rona e patiloeng).
LENTSOE LE TS'EANG MOTSEKI
